Functional Movement Screen (FMS), czyli system oceny funkcjonalnej, to koncepcja umożliwiająca całościową ocenę kondycji fizycznej człowieka – analizę jego wzorców ruchowych, ocenę ryzyka wystąpienia kontuzji czy istniejących ograniczeń fizycznych. Z jakich ćwiczeń składa się test FMS? Jakie niesie ze sobą korzyści? Odpowiadamy na te i inne pytania!
Z tekstu dowiesz się:
- czym jest system oceny funkcjonalnej FMS,
- z jakich ćwiczeń się składa,
- jakie niesie ze sobą korzyści dla pacjenta.
System oceny funkcjonalnej FMS stworzyli amerykańscy fizjoterapeuci Gray Cook oraz Lee Burton w 1995 r. Jego głównym celem jest kompleksowa analiza kondycji fizycznej człowieka, która pozwala na ocenę jakości jego wzorców ruchowych, a co za tym idzie – określenie ryzyka wystąpienia kontuzji czy stwierdzenie istnienia pewnych ograniczeń ruchowych. Mówiąc wprost – test FMS służy do oceny sprawności ruchowej pacjenta, mobilności jego stawów, elastyczności mięśni, stabilizacji i koordynacji ruchowej oraz zdolności utrzymywania równowagi.
Test FMS – na czym polega?
Do testu FMS jest potrzebna specjalna mata (podstawa) o wymiarach 5 × 15 × 150 cm, dwie poprzeczki, guma i drążek. W trakcie FMS wykonuje się siedem podstawowych testów, które pozwalają na ocenę wzorców ruchowych. Te informacje są niezbędne, gdy układa się dla pacjenta trening funkcjonalny, a także, gdy w grę wchodzi rehabilitacja. Testy wykonuje się w pozycjach ekstremalnych, umożliwiających natychmiastowe wychwycenie wszelkich nieprawidłowości. Każdy z nich jest oceniamy w trzystopniowej skali:
- 3 punkty – uzyskuje się przy idealnie wykonanym teście bez nieprawidłowych wzorców ruchowych,
- 2 punkty – uzyskuje się przy teście wykonanym prawidłowo, z zauważalnym wystąpieniem pewnych nieprawidłowych wzorców ruchowych,
- 1 punkt – przyznaje się, gdy pacjent nie może wykonać testu,
- 0 – gdy podczas danego testu pacjent odczuwa ból.
Test FMS – z czego się składa?
FMS to zestaw siedmiu określonych ćwiczeń:
- głęboki przysiad – pozwalający na ocenę stabilności oraz mobilności w obrębie stawów skokowych, kolanowych oraz biodrowych,
- przeniesienie nogi nad poprzeczką – umożliwia ocenę stabilności i mobilności tułowia oraz kończyny dolnej,
- przysiad w wykroku – co daje możliwość sprawdzenia stabilności i mobilności kończyny dolnej, szczególnie stawu kolanowego i biodrowego,
- ocena mobilności obręczy barkowej – wymagająca pełnego zaangażowania wszystkich struktur kompleksu ramienno-łopatkowego,
- aktywne uniesienie wyprostowanej nogi – pozwalające na ocenę ruchu mięśni kulszowych i goleniowych przy ustabilizowanej miednicy,
- pompka w podporze przodem – prawidłowe wykonanie wymaga odpowiedniej siły mięśni ramion oraz stabilności tułowia,
- stabilność rotacyjna tułowia – słaby wynik tego testu świadczy o niewystarczającej pracy mięśni stabilizujących tułów.
Czasami podczas testu FMS wykonuje się również tzw. skłon japoński (wyprost z pozycji z klęku podpartego), który pozwala na ocenę prawidłowego ustawienia kręgosłupa oraz stwierdzenie występowania ewentualnych dolegliwości bólowych.
FMS – jakie korzyści dla pacjenta?
FMS może pomóc wielu pacjentom, nie tylko tym cierpiącym na określone dolegliwości. U osób aktywnych fizycznie umożliwia zdiagnozowanie potencjalnych obszarów (stawów, mięśni, kończyn) zagrożonych kontuzjami. Dzięki temu można przygotować trening funkcjonalny o takiej formie i intensywności, by był on skuteczny i bezpieczny.
Z kolei osobom po urazach test FMS pozwala na zaplanowanie rehabilitacji ściśle dopasowanej do indywidualnych potrzeb. Można ją przeprowadzić w jednej z placówek sieci Enel-Sport. Wyniki testu są bardzo cenne dla prowadzącego rehabilitację fizjoterapeuty. Może dzięki nim planować intensywność ćwiczeń, kontrolować ich skuteczność i zapobiegać ewentualnym przeciążeniom.